Psychische klachten zijn de belangrijkste oorzaak van 40% van het langdurig ziekteverzuim in Nederland, waarvan bijna driekwart stress-gerelateerd is.¹ Toch blijft psychosociale arbeidsbelasting (PSA) in veel organisaties onderbelicht — terwijl de Arbowet werkgevers hier wél verplichtingen aan koppelt.
Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) is al jaren een belangrijk risico dat kan bijdragen aan verzuim op de werkvloer. PSA heeft betrekking op factoren op het werk die stress kunnen veroorzaken. Dit kan bijvoorbeeld ontstaan door een te hoge werkdruk, ongewenst gedrag of wanneer het lastig is om werk en privé goed met elkaar te combineren.
Wat zijn de gevolgen van PSA voor medewerkers?
Psychosociale arbeidsbelasting kan leiden tot gezondheidsklachten. Dit kunnen psychische klachten zijn, zoals burn-out, overspannenheid, angst en depressieklachten. Ook lichamelijke klachten, zoals hoofdpijn, maagklachten en rug- en nekklachten, kunnen samenhangen met langdurige stress. Daarnaast kan langdurige stress en uitputting een negatieve invloed hebben op de weerstand en het herstel van medewerkers. PSA is daarmee een van de belangrijkste factoren bij ziekteverzuim en langdurige uitval.
Wat zegt de Arbowet over psychosociale arbeidsbelasting?
De Arbowet verplicht werkgevers om medewerkers zoveel mogelijk te beschermen tegen psychosociale arbeidsbelasting. Werkgevers moeten beleid voeren om PSA te voorkomen of te beperken. Daarnaast moeten de risico’s op het gebied van PSA worden meegenomen in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E).
Hoe brengt u PSA in kaart binnen uw organisatie?
Voordat organisaties PSA gericht kunnen voorkomen of beperken, is het belangrijk om inzicht te hebben in de risico’s en oorzaken. Een RI&E en PSA-scan kunnen helpen om de risico’s op het gebied van PSA in kaart te brengen. Met een PSA-scan kan inzicht worden verkregen in hoe medewerkers de werkdruk, sociale veiligheid, communicatie en andere PSA-factoren ervaren. Op basis hiervan kunnen gerichte maatregelen worden genomen. Synanta kan organisaties ondersteunen bij het uitvoeren van zowel de RI&E als de PSA-scan.
PSA voorkomen of beperken
Er zijn verschillende manieren waarop organisaties PSA kunnen voorkomen of beperken:
Gezonde werkcultuur bevorderen: Zorg voor een open en veilige werkomgeving waarin medewerkers zich vrij voelen om knelpunten, werkdruk en ongewenst gedrag bespreekbaar te maken.
Training en ontwikkeling: Trainingen gericht op bijvoorbeeld timemanagement, stressmanagement en communicatie kunnen medewerkers en leidinggevenden helpen om signalen van overbelasting eerder te herkennen en beter met werkdruk en stress om te gaan.
Duidelijke rollen en verwachtingen: Onduidelijkheid over taken, verantwoordelijkheden en verwachtingen is een veelvoorkomende oorzaak van PSA. Heldere functieomschrijvingen en regelmatig overleg over verwachtingen verminderen dit risico.
Signaleringsstructuur en vertrouwenspersoon: Naast leidinggevenden helpt een duidelijk aanspreekpunt — zoals een vertrouwenspersoon — medewerkers om ongewenst gedrag of overbelasting eerder te melden.
Door PSA tijdig te signaleren en bespreekbaar te maken, kunnen organisaties verzuim helpen voorkomen, medewerkers inzetbaar houden en bijdragen aan een gezonde werkomgeving.
Wilt u weten hoe PSA een risico vormt binnen uw organisatie? Synanta voert de RI&E en PSA-scan voor u uit en adviseert over gerichte maatregelen. Neem contact op om de mogelijkheden te bespreken.
¹ Bron: Volksgezondheid en Zorg – Ziekteverzuim naar oorzaak (CBS/TNO, ArboNed & HumanCapitalCare, 2023-cijfers)
