Al VCA gecertificeerd? Zo kan VCA MAX de praktische route naar ViA niveau 3 zijn
Veiligheid wordt bij aanbestedingen steeds minder alleen beoordeeld aan de hand van procedures. Opdrachtgevers willen ook weten hoe medewerkers en leidinggevenden zich in de praktijk gedragen. Binnen Veiligheid in Aanbesteding, oftewel ViA, geldt daarom sinds 1 juli 2026 niveau 3 van de veiligheidscultuurladder van Hudson als uitgangspunt voor opdrachtgevers die ViA toepassen.
Een veelgehoorde conclusie is dat iedere opdrachtnemer daarom een certificaat voor SCL-trede 3 moet behalen. Dat klopt niet in alle gevallen. De Governance Code Veiligheid in de Bouw accepteert VCA MAX voor bedrijven in het midden- en kleinbedrijf tot maximaal 250 medewerkers als aanvullend bewijsmiddel binnen ViA. Voor bedrijven die al VCA gecertificeerd zijn, kan dit een logische en efficiënte route zijn. De bestaande VCA-structuur blijft namelijk de basis en wordt uitgebreid met de VCA Module Gedrag.
Wat verandert er door ViA niveau 3?
Sinds 1 januari 2022 nemen opdrachtgevers die de Governance Code Veiligheid in de Bouw hebben ondertekend veiligheidsbewustzijn expliciet op in aanbestedingen en contracten. Per 1 juli 2026 is binnen ViA de stap gezet naar niveau 3. Op dit niveau is veiligheid structureel en systematisch georganiseerd. Incidenten worden onderzocht en geanalyseerd. Medewerkers krijgen ruimte voor feedback en dialoog. Procedures worden actief toegepast en veiligheid is een gedeelde verantwoordelijkheid.
ViA geldt niet in iedere situatie op dezelfde manier. Bedrijven met minder dan vijf medewerkers en contracten met een waarde tot 100.000 euro zijn binnen ViA vrijgesteld van een formeel bewijsmiddel. Voor bedrijven in het midden- en kleinbedrijf tot maximaal 250 medewerkers kan VCA MAX worden geaccepteerd. Voor werkzaamheden van ProRail blijft een SCL-bewijsmiddel vereist. Ook kan een opdrachtgever in een contract specifieke of strengere eisen opnemen. Controleer daarom altijd de exacte aanbestedingseis voordat je een certificeringstraject kiest.
VCA MAX bouwt voort op je bestaande VCA-systeem
VCA MAX bestaat uit een regulier VCA-certificaat en het aanvullende certificaat VCA MG. De module kan worden gekoppeld aan VCA*, VCA** of VCA Petrochemie. Een organisatie met een geldig VCA-certificaat kan de VCA Module Gedrag later toevoegen. Het is ook mogelijk om beide onderdelen gelijktijdig te laten beoordelen.
Het certificaat voor VCA MG krijgt dezelfde einddatum als het onderliggende VCA-certificaat. Voeg je de module halverwege de lopende certificatiecyclus toe, dan is de eerste geldigheidsduur dus korter. Daarna lopen de auditcycli gelijk. Tijdens de jaarlijkse audits is het de bedoeling dat de eisen van VCA en VCA MG zoveel mogelijk gezamenlijk worden beoordeeld. Juist deze aansluiting maakt de route interessant voor organisaties die hun VCA-systeem al goed hebben ingericht en onderhouden.
Is VCA MAX echt goedkoper dan SCL?
Certificerende instellingen bepalen hun prijs onder meer op basis van de omvang van de organisatie, het aantal medewerkers, de scope, het aantal locaties en de bestaande certificering. Een algemene prijsbelofte zou daarom niet zorgvuldig zijn.
Voor een organisatie die al VCA gecertificeerd is, kan VCA MAX wel financieel gunstiger uitpakken. Het bestaande VGM-beheersysteem blijft de basis. De gedragsmodule wordt daaraan toegevoegd en audits kunnen worden gecombineerd. Daardoor kan minder dubbel werk nodig zijn bij de voorbereiding, auditplanning en jaarlijkse opvolging. De uiteindelijke besparing hangt af van de eigen situatie en van de offerte van de certificerende instelling. Vergelijk daarom niet alleen de prijs van de eerste audit, maar ook de interne voorbereiding en de kosten van de volledige driejarige cyclus.
Wat wordt bij de VCA Module Gedrag beoordeeld?
De auditor kijkt niet alleen naar documenten. Ook interviews, observaties en bezoeken aan werklocaties maken onderdeel uit van de beoordeling. De organisatie moet aantonen dat veilig gedrag bewust wordt gestimuleerd, besproken, gevolgd en verbeterd.
Daarbij wordt onder meer gekeken naar de betrokkenheid van directie en leidinggevenden, de communicatie over gewenst en ongewenst gedrag, de ruimte om elkaar aan te spreken en de manier waarop medewerkers bij veiligheid worden betrokken. Ook moet zichtbaar zijn hoe de organisatie leert van incidenten, bijna ongevallen, meldingen en andere signalen. Metingen en observaties moeten leiden tot concrete verbeteracties. De kern is dat veilig gedrag onderdeel wordt van de bestaande verbetercyclus en niet beperkt blijft tot een losse campagne of een jaarlijkse toolbox.
VCA MAX is niet hetzelfde als SCL-trede 3
VCA MAX en de Safety Culture Ladder zijn verschillende certificeringsschema’s. Onderzoek van TNO en de Universiteit Antwerpen, in opdracht van de GCVB, laat zien dat er veel inhoudelijke overlap is, maar ook duidelijke verschillen in uitgangspunten, auditmethodiek, beoordelingslogica en de betekenis van de uitkomst.
De Safety Culture Ladder beoordeelt de veiligheidscultuur breed langs meerdere ontwikkelniveaus en geeft veel gewicht aan zichtbaar gedrag en de beleving in de praktijk. VCA MAX bouwt voort op het bestaande VCA-schema en toetst gedrag binnen concrete vragen, minimumeisen en aantoonbare processen. De Governance Code Veiligheid in de Bouw heeft vervolgens de beleidskeuze gemaakt om VCA MAX voor het midden- en kleinbedrijf als aanvullend bewijsmiddel binnen ViA te accepteren. Het onderzoek zelf stelt geen inhoudelijke gelijkwaardigheid met SCL-trede 3 vast.
De juiste formulering is daarom dat VCA MAX voor bedrijven in het midden- en kleinbedrijf tot maximaal 250 medewerkers binnen ViA als aanvullend bewijsmiddel voor niveau 3 kan worden gebruikt. Dat is iets anders dan stellen dat beide schema’s hetzelfde zijn.
Wanneer is VCA MAX een logische keuze?
VCA MAX past vooral bij een organisatie die al een geldig VCA-certificaat heeft, binnen het midden en kleinbedrijf valt en van opdrachtgevers moet aantonen dat zij op niveau 3 aan veiligheidscultuur werkt. De route is bijzonder logisch wanneer de bestaande VCA-processen in de dagelijkse praktijk goed functioneren en de organisatie gedrag, leiderschap en leren daarin wil integreren.
De keuze ligt minder voor de hand wanneer een opdrachtgever expliciet een SCL-product voorschrijft, wanneer werkzaamheden voor ProRail worden uitgevoerd of wanneer de organisatie bewust wil doorgroeien langs de hogere treden van de Safety Culture Ladder. Laat de contracteis, de omvang van de organisatie en de ontwikkelambitie daarom altijd samen meewegen.
Wacht niet tot de aanbesteding is gegund
Binnen ViA kan een organisatie die nog geen geldig bewijsmiddel heeft onder voorwaarden na opdrachtverstrekking 90 dagen krijgen om dit alsnog aan te leveren. Op het moment van opdrachtverstrekking moet dan wel aantoonbaar een audit op niveau 3 zijn ingepland. Zonder tijdige oplevering kan de opdrachtgever maatregelen nemen. Vroeg beoordelen welk bewijsmiddel nodig is, voorkomt daarom onnodige tijdsdruk en onzekerheid.
Praktische begeleiding door Synanta
Synanta helpt organisaties om de stap van VCA naar VCA MAX praktisch en beheersbaar te maken. We brengen in kaart wat al is geregeld en welke aanvullende eisen voor gedrag nog aandacht vragen. Daarna ondersteunen we bij beleid, leiderschap, communicatie, gedragsobservaties, leren van meldingen, interne audits en de directiebeoordeling.
Met Cross Approach houden we documenten, acties en registraties overzichtelijk bij elkaar. Zo ontstaat een werkbare uitbreiding van het bestaande VCA-systeem.
Wil je weten of VCA MAX de juiste route is naar ViA niveau 3? Neem vrijblijvend contact op met Synanta. We maken duidelijk welke aanpak het beste past.
