Een bedrijfsongeval is vervelend genoeg op zichzelf. Maar de gevolgen worden aanzienlijk groter wanneer blijkt dat de Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) ontbreekt of verouderd is. Wat begint als een arbeidsongeval, kan dan uitgroeien tot een aansprakelijkheidskwestie met financiële gevolgen die veel verder reiken dan het incident zelf.
De zorgplicht van de werkgever
Werkgevers hebben een wettelijke zorgplicht: zij moeten al het redelijkerwijs mogelijke doen om te voorkomen dat medewerkers schade oplopen tijdens het werk. De RI&E is het document waarmee een werkgever aantoont dat risico’s zijn onderkend en dat daar passende maatregelen tegenover staan. Bij een ongeval is de RI&E vaak het eerste dat wordt opgevraagd, door de Inspectie SZW, door de verzekeraar, of door een eventuele rechter.
Wat er gebeurt als de RI&E ontbreekt of verouderd is
Als na een ongeval blijkt dat er geen actuele RI&E is, verandert de bewijspositie van de werkgever ingrijpend:
- De bewijslast verschuift: zonder een actuele RI&E is het voor een werkgever veel lastiger om aan te tonen dat aan de zorgplicht is voldaan. Al snel wordt aangenomen dat de werkgever tekort is geschoten.
- Aansprakelijkheid ligt eerder bij de werkgever: de kans dat een werkgever civielrechtelijk aansprakelijk wordt gesteld voor de gevolgen van het ongeval, neemt toe.
- Boetes vanuit de Inspectie SZW: het ontbreken van een (actuele) RI&E is op zichzelf al een overtreding, waar een boete op kan volgen, los van het ongeval zelf.
- Discussie met de verzekeraar: bedrijfsaansprakelijkheidsverzekeraars kunnen een dekking beperken of betwisten wanneer blijkt dat elementaire verplichtingen, zoals een actuele RI&E, niet zijn nagekomen.
Een actuele RI&E werkt beschermend
Andersom geldt: een actuele RI&E met een uitgevoerd Plan van Aanpak laat zien dat een organisatie haar risico’s kende en er structureel iets mee deed. Dat versterkt de positie van de werkgever aanzienlijk, zowel richting de Inspectie SZW als richting een verzekeraar of rechter. Het is dan ook niet alleen een wettelijke verplichting, maar in de praktijk ook een vorm van risicobeheersing voor de organisatie zelf.
Voorkomen is goedkoper dan genezen
De kosten en tijd die gemoeid zijn met het actueel houden van een RI&E, wegen in de praktijk niet op tegen de financiële en juridische gevolgen van een ongeval zonder solide RI&E-dossier. Het is dan ook verstandig om de RI&E niet als eenmalige verplichting te zien, maar als een levend document dat meegroeit met de organisatie.
Wil je weten of jullie RI&E voldoende bescherming biedt? Bij Synanta helpen we organisaties om de RI&E op orde te brengen en actueel te houden. Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend advies.
