De VCA (Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers) is al jarenlang de standaard voor veilig werken in sectoren met verhoogde risico’s, zoals de bouw, industrie en logistiek. Met VCA 2026/6.1 wordt deze standaard verder doorontwikkeld. De structuur blijft grotendeels herkenbaar, maar de inhoudelijke focus verschuift duidelijk: van het vastleggen van procedures naar de daadwerkelijke toepassing ervan. Veilig werken moet niet alleen aantoonbaar zijn op papier, maar vooral zichtbaar in gedrag en cultuur op de werkvloer.
Vanaf wanneer geldt de nieuwe versie en moet iedereen opnieuw certificeren?
VCA 2026/6.1 treedt op 1 juli 2026 in werking voor alle nieuwe en lopende certificeringen. Er is geen overgangsperiode. Organisaties hoeven niet direct opnieuw gecertificeerd te worden. Bestaande certificaten blijven geldig tot de afgesproken einddatum, maar bij de eerstvolgende controle- of hercertificatie-audit wordt al wel getoetst op de nieuwe norm. Het is dan ook verstandig om tijdig te beginnen met de voorbereiding.
Belangrijkste aanpassingen in VCA 2026/6.1
De meest opvallende verschuiving is de sterkere focus op gedrag en veiligheidscultuur. Waar eerdere versies zich voornamelijk richtten op het inrichten van een VGM-systeem, wordt nu gekeken naar hoe medewerkers daadwerkelijk omgaan met veiligheid. Procedures vastleggen is niet langer voldoende; organisaties moeten aantonen dat deze ook effectief worden toegepast op de werkvloer.
Ook de ketenverantwoordelijkheid is aangescherpt: organisaties worden nadrukkelijker verantwoordelijk gehouden voor de veiligheidsprestaties van onderaannemers, uitzendkrachten en andere externe partijen. Daarnaast is er meer nadruk op data-analyse en continu verbeteren. Organisaties moeten niet alleen incidenten registreren, maar aantoonbaar leren van trendanalyses en verbetermaatregelen doorvoeren. Tot slot geldt dat veiligheidsinformatie voor alle medewerkers begrijpelijk moet zijn, ook bij taalbarrières.
Een concrete toevoeging is de nieuwe must-vraag 1.7 over VGM-wetgeving. Organisaties moeten aantoonbaar een systematische aanpak hebben voor het identificeren en naleven van relevante wet- en regelgeving. Dit betekent een vastgelegde procedure, een aangewezen verantwoordelijke en documentatie van de ondernomen acties — alleen een lijst bijhouden volstaat niet meer.
Verder zijn de eisen rondom het auditprogramma (normelement 1.5) aangescherpt. Organisaties moeten beschikken over een meerjarig auditprogramma dat interne audits structureel vastlegt. Audits zijn daarmee geen losstaande momentopnames meer, maar een integraal onderdeel van de verbetercyclus.
Conclusie
VCA 2026/6.1 vraagt om een andere manier van kijken naar veiligheid: minder een administratief systeem, meer een integraal onderdeel van de dagelijkse werkzaamheden. De basisprincipes blijven overeind, maar de lat ligt hoger op het gebied van aantoonbaarheid, gedrag en cultuur. Voor organisaties biedt dit niet alleen uitdagingen, maar vooral ook kansen om het veiligheidsniveau structureel te verhogen.
